Koffie en diabetes type 2

In 2002 werden bij een Nederlands cohortonderzoek onder 17.111 volwassenen 306 nieuwe gevallen van diabetes type 2 vastgesteld en werd aangetoond dat proefpersonen die minimaal 7 kopjes koffie per dag dronken 50% minder kans hadden op diabetes type 2 (van Dam, 2002) . Het ging hierbij om een statistisch significant verband. Sindsdien is deze bevinding in ruim een tiental andere onderzoeken onder andere bevolkingsgroepen bevestigd.

Eind 2009 publiceerde een groep deskundigen een systematische studie inclusief meta-analyse van de beschikbare prospectieve epidemiologische onderzoeken naar diabetes type 2 en de consumptie van koffie, cafeïnevrije koffie en thee. De meta-analyse omvatte 457.922 personen en 21.897 nieuw vastgestelde gevallen van diabetes type 2 uit acht verschillende landen (2 onderzoeken uit Nederland, 8 uit de VS, 4 uit Finland, 2 uit Japan en één elk uit Zweden, Singapore, Puerto Rico en het Verenigd Koninkrijk).

De gecombineerde data toonden een statistisch significant omgekeerd verband tussen koffieconsumptie en het risico op diabetes type 2. Elk kopje koffie extra, tot 6 of 8 kopjes per dag, werd in verband gebracht met 5-10% minder kans op diabetes type 2. Het drinken van 3 tot 4 kopjes koffie per dag leidde tot circa 25% minder kans op diabetes type 2 vergeleken met de consumptie van geen of minder dan 2 kopjes per dag.

Sinds deze studie inclusief meta-analyse zijn er nog vijf epidemiologische onderzoeken gepubliceerd (Zhang, 2002, van Dierens, 2009, Sartorelli, 2010, Oba, 2010, Boggs, 2007, Du, 2007, Hjellvik, 2011). Alle vijf (twee uit de VS, één relatief kleinschalig onderzoek onder Amerikaanse indianen en drie gemiddeld grote tot grootschalige onderzoeken uit Nederland, Frankrijk en Japan) bevestigden het omgekeerde verband met koffieconsumptie.

Gezamenlijk bekeken, maken de meta-analyse en bijbehorende onderzoeken en de recente onderzoeken vrijwel allemaal melding van een statistisch significant omgekeerd verband tussen koffieconsumptie en diabetes type 2. Deze zelfde observatie onder verschillende bevolkingsgroepen en de dosis-responsrelatie (lagere incidentie bij hogere consumptie) zijn een sterke indicatie voor een daadwerkelijk verband tussen koffieconsumptie en de lagere incidentie van diabetes type 2 per extra kopje koffie, tot 6-8 kopjes per dag, en 5-10% minder risico op diabetes type  2 (Huxley, 2009).

Twee andere overzichtsartikelen, beide gepubliceerd in 2012, vermelden daarbovenop ook nog dat gebruikelijke koffieconsumptie geassocieerd wordt met een lager risico op diabetes type 2 (Natella F. en Scaccini C. 2012, Muley, 2012).

Cafeïnevrije koffie en thee en het risico op type 2 diabetes

Net als bij cafeïnehoudende koffie geldt dat de meeste gepubliceerde onderzoeken, die hebben gekeken naar de relatie tussen het drinken van cafeïnevrije koffie of thee en het risico op diabetes type 2, melding maken van soortgelijke negatieve verbanden.

Bij de meta-analyse uit 2009 werden vergelijkbare statistisch significante omgekeerde verbanden aangetroffen voor de consumptie van cafeïnevrije koffie en thee en het risico op  diabetes type 2 (Huxley, 2009).

Ook het grootschalige Amerikaanse onderzoek onder Afrikaans-Amerikaanse vrouwen (Boggs, 2007)  en het Franse onderzoek (Sartorelli, 2010) hebben gekeken naar het verband met cafeïnevrije koffie. Een van de twee bevestigde een verband, het andere trof geen samenhang aan.

De vijf gemiddeld grote tot grootschalige epidemiologische onderzoeken hebben ook gekeken naar de consumptie van thee (Zhang, 2002, van Dierens, 2009, Oba, 2010, Boggs, 2007, Du, 2007). Twee onderzoeken bevestigden een omgekeerd verband (van Dierens, 2009, Du, 2007); de overige drie troffen geen relatie aan met theeconsumptie (Zhang, 2002, Oba, 2010, Boggs, 2007).


Deze informatie is bedoeld voor gezondheidsprofessionals. © 2015, Kenniscentrum Koffie en Gezondheid