Koffie en de galblaas

Bij vier prospectieve cohortonderzoeken is gekeken naar mogelijke verbanden tussen koffieconsumptie en het ontstaan van galblaasaandoeningen (of symptomatische galstenen).

  • In een Italiaans onderzoek (Misciagna, 1996) met 1.962 deelnemers en 104 nieuwe gevallen van galblaasaandoeningen (vastgesteld met behulp van echografie of röntgentechnologie)  werd  een omgekeerd verband tussen koffieconsumptie en galblaasaandoeningen waargenomen.

  • De Health Professional Follow-up Study (HPFS) (Leitzmann, 1999a) met 46.008 mannelijke deelnemers en 1.081 nieuwe gevallen (ook vastgesteld met behulp van echografie of röntgentechnologie) meldde een relatief risico van 0,6 onder mannen die 2-3 kopjes koffie per dag dronken en een relatief risico van 0,55 onder mannen die 4 of meer kopjes per dag dronken. Anders gezegd, liepen mannen die 2-3 kopjes koffie per dag dronken 40% minder risico op symptomatische galstenen en liepen mannen die 4 of meer kopjes per dag dronken 45% minder risico dan mannen die geen koffie dronken. De auteurs concluderen als volgt: “Bij deze cohort van Amerikaanse mannen heeft koffieconsumptie mogelijk geholpen symptomatische galstenen te voorkomen.”

  • De Nurses Health Study (NHS) (Leitzmann, 2002b) met 89.898 vrouwelijke deelnemers en 7.811 gevallen van cholecystectomie (een ingreep waarbij de galblaas wordt verwijderd) maakte melding van een relatief risico van 0,91 onder vrouwen die 1 kopje koffie per dag dronken, een relatief risico van 0,78 onder vrouwen die 2-3 kopjes per dag dronken en een relatief risico van 0,72 onder vrouwen die 4 of meer kopjes per dag dronken. Anders gezegd, liepen vrouwen die 1 kopje koffie per dag dronken 9% minder risico, hadden vrouwen die 2-3 kopjes per dag dronken 22% minder risico en liepen vrouwen die 4 of meer kopjes per dag dronken 28% minder risico dan vrouwen die geen koffie dronken. De auteurs concluderen als volgt: “Deze gegevens wijzen er op dat het drinken van cafeïnehoudende koffie mogelijk een rol speelt bij de voorkoming van symptomatische galstenen bij vrouwen”.

  • Bij een Amerikaans onderzoek (Sahi, 1998) met 16.785 mannelijke deelnemers en 685 nieuwe gevallen werd het diagnosecriterium ‘zelfrapportage en door arts gediagnosticeerd’ toegepast. Bovendien kwam koffie in dit onderzoek niet consistent voor in de voedselvragenlijsten. Waar dit wel zo was, antwoordden de deelnemers uitsluitend met ‘ja’ of ‘nee’. Er werd dus niet gekeken naar de hoeveelheid geconsumeerde koffie. Dit onderzoek was het enige van de vier prospectieve cohortonderzoeken waarbij geen verband werd vastgesteld tussen koffieconsumptie en galstenen.

Zowel de HPFS als de NHS studie vonden ook een invers verband tussen cafeïne-inname en galblaasaandoeningen, maar geen statistisch significante associatiatie voor gedecafeineerde koffie.

Daarentegen werd in een Italiaanse case-control studie (La Vecchia, 1991), met 195 nieuwe gevallen die geopereerd moesten worden en 1120 controles in het ziekenhuis, geen verband aangetroffen voor koffieconsumptie (La Vecchia, 1991).

Ook werden bij een cross-sectioneel onderzoek in de VS (Ruhl, 2000) 13.938 deelnemers onderzocht op totale galblaasaandoeningen door middel van echografie of informatie over cholecystectomie. Hierbij werd gekeken naar alle vormen van galblaasaandoeningen, niet eerder gediagnosticeerde (~niet-symptomatische) en reeds gediagnosticeerde (~symptomatische) galblaasaandoeningen. Bij mannen noch vrouwen werden verbanden aangetroffen tussen koffieconsumptie en galblaasaandoeningen voor zowel de totale als niet eerder gediagnosticeerde galblaasaandoeningen. Wel was er sprake van een omgekeerd verband tussen koffieconsumptie en reeds gediagnosticeerde (~symptomatische) galblaasaandoeningen bij alleen vrouwen.

De auteurs concluderen als volgt: “Deze bevindingen vormen geen onderbouwing van het beschermende effect van koffieconsumptie op totale galblaasaandoeningen, hoewel koffie het risico op symptomatische galstenen bij vrouwen mogelijk verkleint”.

Over het algemeen, en rekening houdend met de relatieve sterke en zwakke punten van de beoordeelde onderzoeken, wijzen de resultaten op een negatief verband tussen koffieconsumptie en het risico op symptomatische galstenen. Koffieconsumptie kan mogelijk een preventieve rol spelen. Hierbij dient echter opgemerkt te worden dat er sinds 2002 zeer weinig nieuwe significante epidemiologische onderzoeken zijn gepubliceerd over de rol van koffie bij galblaasaandoeningen.


Deze informatie is bedoeld voor gezondheidsprofessionals. © 2015, Kenniscentrum Koffie en Gezondheid