Hart & Vaten

In een notendop

Uit de meeste prospectieve cohortonderzoeken naar koffieconsumptie in relatie tot hart- en vaatziekten blijkt geen statistisch significante relatie met koffie, met de mogelijke uitzondering van een geringe inverse relatie bij vrouwen.

Coronaire hartziekten

In 2009 heeft een groep Chinese onderzoekers (Wu, 2009) een meta-analyse gepubliceerd van 21 prospectieve cohortonderzoeken naar koffieconsumptie en coronaire hartziekte (11 onderzoeken uit de VS, 3 uit Zweden, 2 elk uit Noorwegen, Finland en Schotland en één uit Denemarken). Deze meta-analyse omvatte 407.806 deelnemers en 15.599 nieuwe gevallen van coronaire hartziekten over een gemiddelde follow-up van 12 jaar.

Beroerte

In de afgelopen jaren zijn vier studies naar koffieconsumptie en het risico op beroerten verricht.

Bloeddruk

De meest uitgebreide publicatie over gemiddelde koffieconsumptie en bloeddruk stamt uit 2008 (Geleijnse, 2008). In dit artikel wordt een overzicht gegeven van het huidige epidemiologische bewijs voor het verband tussen koffieconsumptie, bloeddruk en het risico op hypertensie.

Cholesterol

De diterpenen cafestol en, in mindere mate kahweol, twee vetoplosbare stoffen die van nature in koffie-olie aanwezig zijn, verhogen het totale cholesterolgehalte en het LDL-cholesterolgehalte in het serum (Urgert en Katan, 1996).

Geïnduceerde vasodilatie

Bij twee kleinschalige experimenten met respectievelijk 15 en 20 deelnemers is gekeken naar de effecten van cafeïnevrije en cafeïnehoudende espressokoffie op de geïnduceerde vasodilatie in de bovenarmslagader17, 18. Er is onderzocht op een effect op de zeer korte termijn, tot zestig minuten na consumptie.

Homocysteïne

Homocysteïne is een aminozuur dat van nature voorkomt in bloed en weefsels. Het behoort echter niet tot de twintig aminozuren die de bouwstenen zijn van proteïnen en komt daarom niet voor in voedingseiwit. Het homocysteïnegehalte in het plasma wordt door verschillende factoren beïnvloed, zoals de inname van foliumzuur en vitamine B12, leeftijd, geslacht, erfelijkheid, roken, hypertensie en lichamelijke inspanning (Refsum, 2006).

Potentiële mechanismen

In het verleden werd gedacht dat alle effecten van koffie op het cardiovasculair systeem waarschijnlijk het gevolg waren van cafeïne. Veel onderzoeken keken dan ook uitsluitend naar het effect van cafeïne. Dit beeld is sinds een aantal jaren veranderd.

Patiëntonderzoeken

De epidemiologische onderzoeken naar de consumptie van koffie/ cafeïne en diverse effecten op het hart zijn uitgevoerd onder gezonde proefpersonen. Recentelijk vindt steeds vaker onderzoek plaats onder patiënten die aan een bepaalde ziekte lijden.

Meer informatie

In Europa zijn hart- en vaatziekten (HVZ), met name coronaire hartziekten en beroerten, de belangrijkste doodsoorzaak en verantwoordelijk voor 52% van alle sterfgevallen bij vrouwen en 42% bij mannen (European Heart Network, 2008).