In een notendop

Uit de wetenschappelijke studies blijkt dat gematigde koffieconsumptie niet leidt tot een verhoogd risico op coronaire hartziekte of beroerten. Bij vrouwen wordt gematigde koffieconsumptie zelfs in verband gebracht met een verlaagd risico op beroerten. Daarnaast lijkt de regelmatige consumptie van cafeïnehoudende koffie het risico op hypertensie niet te verhogen. Het effect van koffie op het cholesterolgehalte hangt grotendeels samen met de zetmethode. Hoewel uit een aantal studies blijkt dat de consumptie van veel koffie leidt tot een verhoogd homocysteïnegehalte in het bloed, is het verband tussen een hoog homocysteïnegehalte en hart- en vaatziekten onduidelijk.

Het is onwaarschijnlijk dat de waargenomen effecten van koffieconsumptie op hart- en vaatziekten en de risicofactoren ervan uitsluitend te verklaren zijn door cafeïne.

Hart- en vaatziekten

Uit de meeste prospectieve cohortonderzoeken naar koffieconsumptie in relatie tot hart- en vaatziekten blijkt geen statistisch significante relatie met koffie, met de mogelijke uitzondering van een geringe inverse relatie bij vrouwen.
Er is sprake van een statistisch significant omgekeerd verband tussen koffieconsumptie en het risico op beroerten bij vrouwen. Dit effect is duidelijker aanwezig bij voormalige rokers en niet-rokers. Er is geen verband waargenomen in kleinere onderzoeken onder zowel mannen als vrouwen.
Er is geen statistisch significant verband gebleken tussen atriumfibrilleren en cafeïneconsumptie uit koffie.

Bloeddruk

Het effect van koffieconsumptie op de bloeddruk is relatief klein en niet alleen afhankelijk van cafeïne. Er lijken meer factoren een rol te spelen, waarvan sommige een tegenovergestelde werking op de bloeddruk hebben.

Cholesterol

Het effect van koffieconsumptie op het serum cholesterolgehalte is afhankelijk van de zetmethode. Bij de consumptie van ongefilterde koffie kan zowel het totale cholesterolgehalte als het LDL-cholesterolgehalte stijgen. Consumptie van gefilterde koffie zal het serumcholesterol gehalte niet of nauwelijks beïnvloeden.

Vasodilatie

Bij een klein aantal verkennende experimenten met geïnduceerde vasodilatie in de bovenarmslagader bleek een effect van koffieconsumptie op de korte termijn. Voordat hieraan echter conclusies kunnen worden verbonden dient nader onderzoek verricht te worden.

Homocysteïne

Er is enig bewijs voor de mogelijke stijging van het homocysteïnegehalte in het bloed na de consumptie van grote hoeveelheden koffie. Onduidelijk is echter nog of verlaging van het homocysteïnegehalte leidt tot een verlaagd risico op hart- en vaatziekten. Er is geen causaal verband vastgesteld tussen een hoog homocysteïnegehalte en hart- en vaatziekten.

Patiëntonderzoeken

Het aantal onderzoeken lijkt toe te nemen onder patiënten. De resultaten van deze onderzoeken dienen echter met zorg te worden geïnterpreteerd. Extrapolatie ervan naar gezonde mensen is niet zonder meer mogelijk. De waarde van dergelijke patiëntonderzoeken ligt primair in de ontwikkeling van behandelmethoden.

Mechanismen

Er is nader onderzoek vereist naar de mechanismen die ten grondslag liggen aan het verband tussen koffieconsumptie en een verminderd risico op beroerten, en het potentiële verband met de risicofactoren voor coronaire hartziekte. Het is onwaarschijnlijk dat cafeïne als enige verantwoordelijk is voor de waargenomen effecten.


Deze informatie is bedoeld voor gezondheidsprofessionals. © 2015, Kenniscentrum Koffie en Gezondheid