Maag

Dyspepsie

Het begrip dyspepsie verwijst naar een groep symptomen waaronder bijvoorbeeld een verstoorde spijsvertering en pijn en ongemak in het bovenste deel van het spijsverteringskanaal. Uit het onderzoek tot op heden blijkt geen verband tussen koffieconsumptie en dyspepsie.

  • Onderzoek naar maagdarmklachten en de consumptie van alcohol en koffie en roken onder 500 volwassenen heeft uitgewezen dat 38% van de mensen koffie als oorzaak van dyspepsie beschouwde (Boekema, 2001).

  • Bij nader onderzoek onder dezelfde groep bleek echter geen verband tussen het drinken van koffie en dyspepsie (Boekema, 1999a). Zowel roken als het gestopt zijn met roken werd sterk in verband gebracht met dyspepsie (Boekema, 1999b).

  • Ook uit twee andere onderzoeken bleek geen verband tussen koffieconsumptie en dyspepsie (Haug, 1995, Nandurkar, 1998).

  • Ook bij een Brits cross-sectioneel onderzoek onder 8.407 personen bleek het verband tussen koffieconsumptie en dyspepsie te ontbreken. Wel bleek hieruit een significant verband tussen de aanwezigheid van de bacterie Helicobacter pylori (H. pylori) en dyspepsie (Moayyedi, 2000).

Gastro-oesofageale refluxziekte (GORZ)

Bij Gastro-oesofageale refluxziekte (GORZ), ook wel brandend maagzuur of zuurbranden genoemd, vloeit er regelmatig zure maaginhoud omhoog in de slokdarm (oesofagus) wat een pijnlijk, brandend gevoel in de slokdarm kan geven. Als veelvoorkomende oorzaken worden de consumptie van gekruid of vet voedsel en te veel eten genoemd (Bolin, 2000). Hoewel koffie in sommige gevallen als mogelijke oorzaak wordt genoemd, is er geen bewijs dat de consumptie van koffie invloed heeft op de symptomen van GORZ. Patiënten passen vaak zelf hun voedingspatroon aan op basis van hun eigen gevoeligheden en sommige patiënten kiezen ervoor hun koffieconsumptie te beperken.

  • Bij Nederlands onderzoek naar reflux werd bij een groep patiënten en een groep gezonde proefpersonen een katheter in de slokdarm geplaatst. Hieruit kwam naar voren dat koffie alleen effect had bij patiënten indien geconsumeerd op een lege maag. Dit effect was kleiner dan het effect van een volledige maaltijd. Koffie bleek geen effect te hebben op andere factoren die in verband werden gebracht met reflux, zoals de functie van de oesofageale sfincter (sluitspier tussen de maag en de slokdarm). De onderzoekers concludeerden dat koffie geen effect van betekenis heeft op reflux bij patienten. Bij gezonde vrijwilligers werden helemaal geen effecten waargenomen.
  • Bij een groot Noors onderzoek onder 3.153 patiënten en 40.210 gezonde proefpersonen is gekeken naar het verband tussen reflux en diverse leefstijlfactoren (Nilsson, 2004). Zowel roken als een hoge zoutconsumptie leken de grootste impact te hebben. De onderzoekers concludeerden dat koffieconsumptie net als het eten van vezelrijk brood en regelmatige lichaamsbeweging de kans op GORZ verlaagden.
  • Ander onderzoek naar leefstijlfactoren en reflux onder tweelingen wees uit dat een hoge BMI, roken en een gebrek aan lichamelijke activiteit tijdens werk risicofactoren waren voor frequente GORZ-symptomen (Zheng, 2007). Er bleek geen relatie te zijn met voedingsfactoren, waaronder koffieconsumptie, en bij mannen werd de consumptie van meer dan 7 kopjes koffie per dag zelfs in verband gebracht met een verlaagd risico op reflux.
  • Een beoordeling van zestien onderzoeken (Kaltenbach, 2006) in 2006, waarbij werd gekeken naar de rol van leefstijlfactoren bij GORZ, wees uit dat aanpassing van de eetgewoonten, waaronder de koffieconsumptie, geen invloed had op de symptomen van reflux. Ook een latere meta-analyse uit 2012 toonde geen verband aan tussen koffieconsumptie en GORZ (Kim, 2013b).
  • Ook bij vervolgonderzoeken in Italië (Dore, 2007) en Australië (Pehl, 1997) is geen effect aangetoond van koffieconsumptie op GORZ.
  • Uit één studie kwam naar voren dat de consumptie van cafeïnevrije koffie bij het ontbijt brandend maagzuur vermindert (Rosenstock, 2003). Dit is echter niet door andere onderzoeken bevestigd en er kunnen geen conclusies aan worden verbonden.

Maagzweren

Maagzweren zijn wondjes in het maagslijmvlies die pijn en ongemak veroorzaken. In het verleden is koffie wel in verband gebracht met het ontstaan hiervan. Sinds de identificatie van de bacterie Helicobacter pylori (H. pylori) zijn de inzichten in het ontstaan van maagzweren radicaal veranderd, en wordt koffie niet langer als risicofactor gezien.

  • Bij een Deens cohortonderzoek onder 2.416 volwassenen is gekeken naar de risicofactoren voor maagzweren. De conclusie luidde dat H. pylori, roken en het gebruik van kalmeringsmiddelen de belangrijkste risicofactoren waren. Koffieconsumptie bleek geen risicofactor. (Aldoori, 1997)

  •  Ook een cross-sectioneel onderzoek uit 2012 onder 8.013 gezonde proefpersonen in Japan (Botelho, 2006) wees niet op een verband tussen koffieconsumptie en maagzweren.

Gastritis

Gastritis is een milde ontsteking van de maagwand die doorgaans onopgemerkt blijft. Ernstige vormen van gastritis kunnen echter leiden tot maagzweren en de daarmee gepaard gaande pijnklachten.

  • Bij een prospectief cohortonderzoek onder 47.806 mannen werden na zes jaar 138 nieuwe gevallen van zweren in de twaalfvingerige darm (duodenum) aangetroffen. Er werd geen verband vastgesteld met cafeïne-inname, noch met roken of alcoholconsumptie (Elta, 1990).

Veel mensen die last hebben van pijnlijke gastritis kiezen er zelf al voor om bepaalde voedingsmiddelen of dranken te mijden indien ze hier ongemak van ervaren. Een advies is doorgaans niet nodig.

Maagkanker

Uit het onderzoek tot op heden is geen verband gebleken tussen koffieconsumptie en de kans op maagkanker.

  • Een systematische review en meta-analyse van 23 onderzoeken heeft geen verband aangetoond tussen koffieconsumptie en het ontstaan van maagkanker (Brown, 1990).


Deze informatie is bedoeld voor gezondheidsprofessionals. © 2015, Kenniscentrum Koffie en Gezondheid